Hoe bereid je een regio goed voor op de implementatie van een landelijk programma en/of een nieuwe vorm van digitale gegevensuitwisseling? Het Canvas Regionale voorbereiding helpt RSO’s en andere regionale samenwerkingsverbanden om gezamenlijk in kaart te brengen waar de regio staat, wat al geregeld is en welke stappen nog nodig zijn.
Het Canvas is opgebouwd volgens het 5-lagen-model van Nictiz. Dit interoperabiliteitsmodel onderscheidt vijf niveaus die bij digitale gegevensuitwisseling op elkaar moeten aansluiten: organisatie, proces, informatie, applicatie en infrastructuur.
RSO Nederland en de RSO’s hebben dit bestaande model vertaald naar de regionale praktijk. Per laag bevat het Canvas gerichte vragen, aandachtspunten en praktijkvoorbeelden die helpen om de regionale voorbereiding concreet te maken. Deze aanpak is voor het eerst ontwikkeld en toegepast in het kennisnetwerk Medicatieoverdracht, maar de opzet is ook bruikbaar bij andere programma’s en implementatievraagstukken. De vragen en voorbeelden moeten dan door de betrokken partijen worden aangepast aan het betreffende programma. Het wordt nu bijvoorbeeld ook ingezet bij Met Spoed Beschikbaar.
In het kort: wat is het Canvas Regionale voorbereiding?
Het Canvas Regionale voorbereiding is een ontwikkel- en gesprekstool voor regionale samenwerking en implementatie. Het Canvas helpt regio’s om:
- de huidige situatie gezamenlijk in kaart te brengen;
- te bepalen welke organisaties en stakeholders betrokken moeten zijn;
- regionale processen en afspraken inzichtelijk te maken;
- zicht te krijgen op applicaties en infrastructuur;
- aanwezige kennis en expertise te inventariseren;
- lopende projecten en ontwikkelingen met elkaar te verbinden;
- knelpunten, afhankelijkheden en vervolgstappen zichtbaar te maken.
Het Canvas is geen afvinklijst en ook geen vaste blauwdruk. Het is bedoeld om het gesprek tussen de betrokken partijen in de regio te structureren en een gedeeld beeld te creëren van wat al goed geregeld is en waar nog actie nodig is.
Je kunt het gebruiken als eerste inventarisatie, tijdens een regionale werksessie en later in een implementatietraject om opnieuw te bekijken wat is veranderd. Het Canvas blijft daarbij in ontwikkeling: nieuwe vragen, ervaringen en praktijkvoorbeelden kunnen worden toegevoegd.
Van 5-lagen-model naar regionale voorbereiding
De structuur van het Canvas is gebaseerd op het 5-lagen-model voor interoperabiliteit van Nictiz. Dit model laat zien dat er op verschillende niveaus acties nodig zijn om organisaties en systemen goed te laten samenwerken en informatie uit te wisselen. Dat is juist bij implementatie in de regio belangrijk. Landelijke programma’s en afspraken moeten uiteindelijk goed aansluiten bij de praktijk van verschillende zorgorganisaties, professionals, processen en systemen. De uitgangssituatie verschilt bovendien per regio.
Het vraagt daarom meer dan alleen een technische implementatie. Organisaties moeten elkaar vinden, afspraken maken over het zorgproces in de hele keten, bepalen welke informatie op welk moment nodig is en inzicht hebben in de systemen en infrastructuur die zij gebruiken.
Het Canvas helpt om deze vijf lagen in samenhang te bekijken en gezamenlijk te bepalen waar actie nodig is:
- Organisatie: Welke organisaties en sectoren moeten betrokken zijn? Is er bestuurlijk commitment? Hoe is de samenwerking georganiseerd en zijn rollen en verantwoordelijkheden duidelijk?
- Proces: Welke werkprocessen en samenwerkingsafspraken zijn relevant? Welke afspraken bestaan al en waar zijn aanpassingen nodig?
- Informatie: Welke informatie moet worden gedeeld? Welke informatiestandaarden en afspraken zijn van toepassing? En is voldoende kennis aanwezig?
- Applicatie: Welke applicaties gebruiken de betrokken organisaties? Welke leveranciers spelen een rol en welke gegevensuitwisseling tussen systemen is al mogelijk?
- Infrastructuur: Welke technische infrastructuur en voorzieningen worden gebruikt? Wat is beschikbaar en welke ontwikkelingen zijn nog nodig?
Nictiz benoemt daarnaast wet- en regelgeving en informatiebeveiliging als randvoorwaarden die voor alle vijf de lagen gelden.
Veelgestelde vragen over het Canvas
Voor welke programma’s kun je het Canvas gebruiken?
Het Canvas is breed toepasbaar bij programma’s die regionale samenwerking en implementatie vragen. Het is ontwikkeld voor Medicatieoverdracht, maar kan ook voor andere programma’s worden ingezet. De vijf lagen blijven daarbij hetzelfde; de concrete vragen en praktijkvoorbeelden worden aangepast aan het programma.
Hoe gebruik je het Canvas Regionale voorbereiding?
Het Canvas kan worden gebruikt voor een eerste inventarisatie, tijdens een regionale werksessie en gedurende de implementatie. De vragen helpen betrokken partijen om samen te bepalen wat al geregeld is, wat nog aandacht vraagt en welke vervolgstappen nodig zijn. Het is een levend document.
Heeft RSO Nederland het 5-lagen-model ontwikkeld?
Nee. Het 5-lagen-model is van Nictiz. RSO Nederland en de RSO’s hebben het model vertaald naar een praktische regionale gesprekstool, met vragen, aandachtspunten en praktijkvoorbeelden per laag.
Waarom kijkt het Canvas naar vijf lagen?
Een regionale implementatie bestaat uit meer dan techniek. Ook organisatie, werkprocessen, informatie en gebruikte applicaties moeten op elkaar aansluiten. Door alle vijf de lagen samen te bekijken, worden afhankelijkheden en knelpunten eerder zichtbaar.
Meer informatie
Wil je het Canvas gebruiken voor een programma of regionale implementatieopgave? Of heb je ervaringen of praktijkvoorbeelden die kunnen helpen om het Canvas verder te ontwikkelen? Neem contact op met RSO Nederland.